Czy mieszkańcy miasta i powiatu doczekają się upragnionego kąpieliska?
W ramach ekspresowych konsultacji zaprezentowano dwie nowe koncepcje dla „Zbiornika Rońsko”. W obu głównym elementem będzie zapora tworząca suchy zbiornik przeciwpowodziowy oraz stosunkowo niewielki, względem planów wcześniejszych, zbiornik retencyjny „pod Tuligłowami”. Plany na potężny wielofunkcyjny akwen odeszły do lamusa.
Spotkanie zorganizowane w piątek 3. października zgromadziło dość liczne grono osób. Nie był to jeszcze tłum, ale 60 czy 70 osób to wbrew pozorom, na lokalne konsultacje, całkiem niezły wynik. Wśród zgromadzonych nie zabrakło pracowników urzędów, radnych, czy dość licznie przybyłych przedstawicieli Wód Polskich. Nie mniej można przyjąć, że istotną część stanowili po prostu mieszkańcy.
Spotkanie otworzył Starosta, który powitał zebranych w imieniu organizatorów spotkania: Miasta Krasnystaw i samego Starostwa. Następnie przekazał on głos projektantowi, który przedstawił koncepcje w formie niedługiej, ale konkretnej prezentacji. Po jej zakończeniu był czas na pytania i odpowiedzi, które to zakończyły program wystąpień.
Nowe koncepcje
W trakcie prezentacji przedstawiono pokrótce cztery koncepcje, w tym dwie pierwsze, nieaktualne. Straciły one uzasadnienie w związku z odnowieniem koncepcji budowy zbiornika w Oleśnikach, dla którego większy, stały zbiornik retencyjny piętrzący wody powyżej Krasnegostawu byłby swoistym zagrożeniem. Obecnie, dla Krasnegostawu, opracowywane są dwa nowe warianty III i IV. Wariant III. zakłada, jako główny element suchy polder o powierzchni 430 ha tj. (4,3 km²). Wariant IV. To suchy zbiornik boczny (lateralny) 235 ha tj. (2,35 km²), przeznaczony do zalania w przypadku znacznych wezbrań rzeki.
Zbiorniki takie, choć nie zapewnią pełnej ochrony przed zalaniem niżej położonych części miasta, mogłby w pewnym stopniu przejąć falę kulminacyjną. O ile nie zostałyby zalane przedwcześnie.
Stałym elementem, przewidzianym w obu wariantach, jest zbiornik mokry o powierzchni 64 ha z funkcją retencyjną. Byłby on zlokalizowany u podnóża Tuligłów, głównie na gruntach Małochwiejskich, bez oficjalnego dostępu od strony Rońska. Wbrew oczekiwaniom mieszkańców nie będzie to z założenia zbiornik rekreacyjny. Chociaż funkcja ta, w jakimś zakresie, będzie otwarta do przyszłych uzgodnień. Projektant śmiało zadeklarował, że „jakaś budka z frytkami będzie na pewno mogła tam stanąć”. Należy tu jednak uczciwie dodać, że w przyszłości Samorząd, teoretycznie ma prawo próbować ubiegać się o otwarcie tam kąpieliska.
Tu warto zaznaczyć, że inwestorem i przyszłym gospodarzem obiektu są Wody Polskie, a inwestycja będzie miała funkcję przeciwpowodziową i retencyjną. Pierwsza z nich umożliwi skuteczne przejęcie gruntów, poprzez ich ustawowe wywłaszczenie.
Przedłużone konsultacje opracowywanej koncepcji
Jak wspomniano, opracowywane są koncepcje na dwa warianty. Mają być ukończone do końca grudnia b.r. Jedna z nich uzyska rekomendację projektanta. Opiniowały będą także zaangażowane terytorialnie Samorządy, czy np. zainteresowane Stowarzyszenia. Obecny etap konsultacji, na którym można próbować wprowadzić modyfikacje koncepcji, był ograniczony do jednego spotkania, które jest przedmiotem niniejszego opisu.
W toku przeprowadzonej dyskusji udało się jednak uzyskać publiczną deklarację projektanta. Ten na pisemne wnioski może poczekać, maksymalnie dwa tygodnie. Tu przedstawiciel Wód Polskich zadeklarował możliwość przesłania koncepcji drogą elektroniczną Staroście, a ten z kolei zadeklarował udostępnienie jej potencjalnym interesantom. Mamy to! Jest to więc nadal kluczowy etap konsultacji. To ten moment wciąż umożliwia ewentualne nanoszenie zmian. W kolejnym etapie konsultowane będą już w pełni gotowe koncepcje.
Po wyborze koncepcji inwestor przystąpi do kwestii formalnych, z których najistotniejsze to uzyskanie Decyzji: o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji (Wydawanej przez RDOŚ); pozwoleniu wodnoprawne (Ministerstwo infrastruktury); oraz pozwolenie na realizację inwestycji (Wojewoda).
Kajakiem przez suchy polder?
Chociaż pobieżnie obie opracowywane koncepcje, praktycznie nie zmieniają biegu rzeki Wieprz, która na naszym odcinku tworzy bardzo liczne i malownicze meandry. Rzeka w wariancie III znajdzie się wewnątrz inwestycji, przez co zatraci swój charakter, doceniany szczególnie przez kajakarzy. Odcinek Tarnogóra – Krasnystaw uznawany jest jako najatrakcyjniejszy odcinek pomiędzy zaporą w Nieliszu a jazem w Borowicy.
jest to zarazem odcinek w obszarze Natura 2000, ciekawy, cenny krajobrazowo i przyrodniczo. Z licznymi jeszcze, często potężnymi drzewami. Znajdują tu miejsca bytu i gniazdowania, chociażby kolorowe zimorodki. Kajakarze, w tym wariancie, będą zmuszeni przepływać przez polder oraz przez betonowy jaz. Suchy polder zajmie całą szerokość doliny, która zostanie przegrodzona poprzecznie zaporą, wraz z urządzeniem hydrotechnicznym w postaci wspomnianego jazu, piętrzącym wody – z założenia wyłącznie w przypadku powodzi.
Natomiast w wariancie nr IV obwałowany zbiornik boczny będzie znajdował się na wschód od rzecznego koryta (od strony Tuligłów i przedmieścia Zastawie). Napełniany będzie w celu obniżania szczytu fali powodziowej. Sama rzeka Wieprz znajdzie się tu poza obszarem inwestycji.
Podstawowe dane techniczne dla wariantu III i IV.
Wedle przedstawionych danych w obu koncepcjach, zbiornik mokry obejmie 0,64 km2 (tj. 64 ha). Średnia jego głębokość to 1,5 m, co pozwoli uzyskać pojemność 1,2 mln m3 Będzie on wyposażony w doprowadzalnik oraz budowlę wpustową i wypustową. Jeśli chodzi o zbiornik suchy, dane przedstawiają się następująco:
Koncepcja III. Budowle: jaz zbiornika głównego (suchego polderu), zapora czołowa. Maksymalna powierzchnia zwierciadła wody, przy zalaniu suchego polderu to 430 ha tj. (4,3 km2), Pojemność zbiornika 2,39 mln m3 (3,59 mln m3 wraz ze zbiornikiem mokrym). Maksymalna wysokość piętrzenia to 2 m (do 181,15 m n.p.m.), średnia głębokość to 62 cm. Długość zapory czołowej to 1130 m.
Koncepcja IV. Budowle: jaz zbiornika głównego i zapora boczna. Maksymalna powierzchnia zwierciadła wody, przy zalaniu suchego polderu, to 235 ha tj. (2,35 km2). Pojemność zbiornika 0,81 mln m3 (2,01 mln m3 wraz ze zbiornikiem mokrym). Maksymalna wysokość piętrzenia to 2 m (do 181,15 m n.p.m.), a średnia głębokość to 40 cm. Długość zapory działowej to 4010 m.
Co z tą wodą?
Zbiornik Rońsko wedle przedstawionych koncepcji ma szansę na zmniejszenie skutków ewentualnej powodzi. Nie zapewnią one pełnej ochrony przeciwpowodziowej naszego miasta, nie będą na każdą ewentualność, ale nie można im odebrać tu sensowności i wpływu na zmniejszenie skutków powodzi.
Najbardziej oczekiwana społecznie funkcja – rekreacyjna – zbiornika mokrego pozostaje mglista, pod dużym znakiem zapytania. Wiele wskazuje jednak na to, że „Zbiornik Rońsko” nie stanie się nigdy, rozwiązaniem problemu naszego miasta i powiatu, jakim jest brak zbiornika typowo rekreacyjnego, z funkcją kąpieliska. Z uwagi na jego uwarunkowania i funkcje, nie stanie się żadnym kołem zamachowym dla rozwoju regionu, jak oficjalnie zapowiadano. Co nie znaczy wszak, że nie powienien on powstać.
Również kąpieliskowy potencjał zbiornika Lubańki jest mocno ograniczony, z uwagi na chociażby małe jego przepływy (samo postępowanie w sprawie przygotowania dlań koncepcji, na chwilę obecną, zostało przez Miasto unieważnione). Należy tu działać dalej, chyba najlepiej w kierunku odzyskania zalewu w Tuligłowach, który położony w malowniczej dolince, miał świetne mikroklimatyczne warunki. Trzeba też szukać zupełnie innego, „nowego” miejsca i zewnętrznych środków, na zbiornik „samorządowy” – nasz.
Tomasz Chuszcza
(W artykule wykorzystano materiały graficzne z prezentacji biura projektowego „Bipromel”).